Memoria duten komikiak 2019 Cómics con Memoria

Mendillorri BHI está participando en el proyecto Escuelas con memoria puesto en marcha por el Departamento de Educación y la Dirección General de Paz, Convivencia y Derechos Humanos, con el objetivo de generar un trabajo en red en torno a la memoria histórica, aprovechando los distintos lugares de memoria que existen en la Alta Navarra, como la cárcel de Ezkaba o el Parque de la Memoria de Sartaguda. Además de los cursos de formación al respecto y las salidas a esos lugares de la Memoria, desde el Departamento de Geografia e Historia hemos puesto en marcha el Txoko Informativo "Memoria e Historia" situado a la entrada del centro, con el objetivo de llegar también al resto del profesorado y alumnado.

En esta ocasión, con el proyecto "Memoria duten komikiak-Cómics con memoria", vamos a dar un paso más, abriendo de par en par las puertas de Mendillorri BHI para que podamos confluir alumnado, profesorado, personal administrativo y de servicio, familias y vecindario en torno a un espacio que posibilite la reflexión sobre la importancia de la memoria como herramienta de aprendizaje educativo, dentro y fuera de las aulas.

Durante dos semanas (del 4 al 15 de febrero), a la hora del recreo y las tardes del lunes y miércoles, tendremos la oportunidad de disfrutar de una selección de 50 cómics procedentes de las bibliotecas públicas de Iruñea, con servicio de préstamo incluido, la gran mayoría relacionados con la Guerra Civil española y posterior dictadura franquista, además de otros títulos relacionados con temas como la persecución política, el holocausto o figuras como Robert Capa o Tina Modotti.

El 13 de febrero tendremos la ocasión de conversar con Belatz sobre su último trabajo publicado, la novela gráfica El tesoro de Lucio.
Animatu, parte hartu... astindu burua!!

Urriak 1, Kataluniako Udaberria (Exprai)

Exprai, Gaur8, Gara, 2017-09.16

Benito Lertxundi, "Itzaltzuko bardoa"

Garxot komikia, 2003.

   Herriaren oroimena eta kultura kantuaren bidez transmititzea zen bardoaren eginkizuna. Pertsona nabarmena izan ohi zen. Herriz herri istorioak, kondairak eta bertsoak kantatzen zituen, herriaren kulturaren garra bizirik mantenduz. Boterearentzat pertsona arriskutsua izan zitekeen ere, komeni ez zitzaien mezuak helaraz baitzitzakeen.
   Itzaltzun (Nafarroa) XII. mendean bizi den bardoa da Gartxot, istorio eta poemak herriari kantatzen dizkion kontalaria. Orreagako abade berriak ez du gogoko bardoaren jarduna, eta deserriratu eta haren seme Mikelot bahituko du. Ahots ederra du Mikelotek, eta latinez kantatuko duen fraidea bilakatu nahi du abadeak. Mikelotek ihes egitea lortuko du, eta aitarekin herriz herri kantatzen hasiko da, harik eta soldaduek harrapatuko dituzten arte.
 Boterearen aurka pertsonek har dezaketen hiru jarrera islatzen ditu filmak: Ihes egitea, kolaboratzea eta aurre egitea. Konkista eta akulturazio prozesuen aurkako erresistentziaren ikurra dugu Gartxot.

Mizuki, NonNonBa eta Chigusaren galera

Astiberri, 2010

Kontakizun autobiografiko honetan, Shigeru Mizuki bere txikitako urteetan zentratzen da (1930eko hamarkada Sakiminaton Japonia hegoaldeko herri txikian). Nostalgia, samurtasuna eta umorea nahasten ditu, kontakizun itxuraz xume baino sakon batean. Liburuan zehar, pertsonaia baten oihartzun etengabea izango dugu, NonNonBa, Shigeruren etxe ondoan bizi den amona xaharrarena. Berari esker, Japoniako kondairen eta izpirituen berri izango du Shigeru umeak.

Chigusa neskatoa tuberkulosiak jota hiltzean, NonNonBak lagundu ere lagunduko dio Shigeruri bere baitan daraman pisu irakaragarri hori ulertzen.

- Shige: Ah, Nonnonba. No tengo ganas de nada.

- Nonnonba: ¿A qué te notas pesado? Eso es porque el alma de Chigusa está morando en tu corazón.

- Shige: ¿Las almas no se iban a la tierra de los diez billones?

- Nonnonba: En gran parte sí. Pero poco a poco se quedan en el corazón de los seres queridos. Te acabarás acostumbrando a esa sensación. No te preocupes.

- Shige: ¿Ah, sí?

Shige y Chigusa

- Nonnonba: Así como el cuerpo crece con los alimentos, el corazón se desarrolla gracias a las almas que moran en él. En tu vida habrás visto y tocado muchas cosas. Las piedras tienen su propia alma. Y los insectos también. Todas esas almas están morando en ti y gracias a ellas eres lo que eres.

- Shige: ...

- Nonnonba: Pero a veces llegan almas demasiado grandes.

- Shige: Eso es lo que me pasa ahora.

- Nonnonba: En el futuro acogerás a almas aún mayores.

- Shige: ¡¿Aún más?!

- Nonnonba: Pero tu corazón también crecerá lo suficiente para aguantar el peso. Así te irás haciendo adulto.

Auckland Toby Morris, "On a plate"

Auckland Toby Morris ilustratzaileak ederki laburbiltzen du zer den pribilegiatua izatea. Ez ditzagun inoiz ahaztu Paula bezalako gazteek egin behar izaten duten lana eta ahalegina. Ez dezagun ahaztu ze gogorra den laguntzarik gabe aurrera egitea. Egia al da klase gatazkak duela mende bateko kontu hutsak direla?

Zuli: "Errefuxiatuak, ongi etorri!"

Bihar, Mendillorriko Civivox-en, Greziako errefuxiatuen kanpalekuetarako bidaia egingo dugu. Hona hemen 10 urteko Oihanak egindako istorio ilustratua gaiaren inguruan.

Oihana Abasolo, 10 urte, Ezkaba aldizkaria, 2017ko otsaila.

Super More, matxito horiei aurre egiteko prest!

Oihana Abasolo (10 urte), Ezkaba aldizkaria.

Trumoi Kapitaina irakasle: Zer da zikloi bat?

Trumoi Kapitainaren "Santiago y cierra España" oihua nahiko izan zen erregimen frankista ez jabetzeko gure heroiak jo eta su ari zela Diktadurak berak sustatzen zituen baloreen aurka.
Victor Mora gidoilariak eta Anbros ilustratzaileak sortu zuten gure haurtzaroaren heroia, beti ere ahulen eta zapalduen alde.
Hala ere, honetan irakasle azalduko zaigu Trumoi kapitaina, DBHko 3.ko Geografia Fisikoa klase polita eskainiko digu:

Zer da zikloi bat?

"El Capitán Trueno en el Polo Norte"
Ilustraciones: Miguel Ambrosio, Ambrós

Asier Murillo-ren MILAN MAN supereroia

NANOKOMIK proiektuarekin, CIC nanoGUNE eta DIPC nanozientzia eta materialen zientzian espezializatutako ikerketa zentroek, lehenengo nanofikziozko komiki partehartzaileran sorrera dute helburutzat 2016 urtean. 12 eta 18 urte bitarteko gazteek sorkuntza prozesu libre batean parte hartu dute nanobotereez baliatzen den superheroia sortuz. Honetan Mendillorri BHIko Asier Murillo ikasleak eskuratu du bigarren saria, bihar, ostiralean, Donostian jasoko duena. Bai, gure Asier, DBH-4Lko ikaslea. Beraz, gure Txoko honetatik, zorionak eta txalo zaparra da, ikasturtea bukatzeko era polita, zalantzarik ez.

Hemen duzue Asier-ek sortutako Milan Man supereroia, txiroen laguntzailea, migranteena ere, jakina! Bere nanopotereak erabiltzen ditu gaizkileei aurre egiteko. Bere jantziak formaz aldatzeko gaitasuna du, tirabike forma hartu, edo eskailera forma besoekin hartu, etab.

                                                                                        Egilea: Asier Murillo, 2016

Carlos Giménez, "Todo Paracuellos"

Gaur komikiak izan ditugu klaseko protagonistak. 2007an Todo Paracuellos kaleratu zuten, Carlos Gimenezek 1977 eta 2003 artean idatzi eta marraztutako istorio sorta. Orrialde hauetan Espainiako Gerra Zibilak sortutako umezurtzak topatu ditugu, eta haiekin batera bere pasadizoak, jokuak eta komikietako heroiak; "ispiritu nazionala" irakasten zieten falangistak; seme-alabengandik banandurik diren amak; gosea eta bakardadea... Hona hemen maisu lana, Frankismoak Obra Nacional de Auxilio Social umezurtz-etxeetan hainbat belaunalditan eragindako errepresioaz mintzatzen den autobiografia.

Entzun diezaiogun egileari berari: “todo lo que se cuenta […], todas las historias, todas las anécdotas, están extraídas, repito, de hechos reales. No he inventado nada. Todo lo que he contado sucedió en la realidad. […] No deben conceptuarse estos colegios como instituciones perversas, corrompidas o marginales dentro de un Estado racional, humanizado y democrático, sino como instituciones completamente integradas en la normalidad de una España que era así, la España franquista.

Fuera de las tapias de estos “hogares”, la España normal, la España de posguerra, era igual de fea. Más o menos igual de fea. En los recintos cerrados el aire suele estar más enrarecido y las costumbres más viciadas, pero son el mismo aire y las mismas costumbres de afuera. Preguntemos a quienes lo vivieron cómo eran en estos mismos años los cuarteles, las cárceles, los manicomios o cualquier colegio interno y escucharemos las mismas, o muy parecidas, sino peores, historias.

Sepamos que, en los años cuarenta y cincuenta, en España era completamente normal y cotidiano que en los cuarteles los sargentos pegaran a los reclutas, en los colegios los maestros maltratasen a los alumnos, en los talleres los oficiales y dueños abofeteasen a los aprendices y en las casas los maridos zurrasen a las mujeres y los padres apalizaran a los hijos. Los niños en la calle se zurraban unos a otros, y las dreas (guerras a pedradas) entre barrios eran completamente habituales. Los juegos infantiles eran con frecuencia juegos muy violentos –el zurriago, dola, rusia, luz, la zapatilla por detrás, pies quietos, etcétera-, pensados casi siempre para hacer sufrir al más débil.

Y no voy a citar por sabido el trato que se daba a los detenidos en las comisarías, a los presos en las cárceles, a los pobres loquitos en los manicomios o a los chicos rebeldes en los reformatorios.

La España de esos años como vemos y sabemos, era una sociedad muy dura y muy violenta. […] Y estos colegios, estos “hogares”, eran el monstruo lógico que engendraba una sociedad monstruosa. […]

   Yo conocí  bien aquellos “hogares” porque, a lo largo de ocho larguísimos años, viví en cinco de ellos. Así que puedo contarlo. Quería contarlo. Debía contarlo”.

Unai Iturriaga eta Alez Sanvi, "Udaberririk Ankerrena"

Zergatik testu liburu guztiek sartzen dute pakete berean II. Errepublika eta Gerra Zibila? Ez litzateke egokiena Gerra Zibila Diktadura frankistarekin lotzea? Errepublika-gerra ala Diktadura-gerra? Bai, ez da nahi gabe egindako kontua, oso irakurketa interesatua dago atzean.
Honetan liburu ilustratu bat aurkeztuko dizuet: Udaberririk Ankerrena, Durango 1936 Elkarteak eta Elkar-ek argitaratua. Unai Iturriagak idatzi du gidoia, eta Alex Sanvik marrazkiak egin eta koloreatu du.
1937ko udaberriko lehenengo egunak dira. Mari eta Martin neska-mutikoak, aittitte Eleuteriogaz batera, Durangora bidean doaz tropa faxistak Intxortako frontearen kontrako azkeneko erasoaldiari ekitear direla.

Martxoaren hogeita hamaikagarrenean faxistek errukirik gabe bonbardatuko dituzte Elorrio eta Durango, gure protagonistak sarraskiaren lekuko direla. Berandu gabe, faxistek hankapean hartuko dute Durangaldea, eta euren eskutik etorriko dira mendekua, umiliazioa, erbestaldi luzeak...

Durangok gogoratzen duen udaberririk ankerrena izan zen 1937ko hura. Oraindik eta ankerragoa haur baten begietara.

Badakizue, liburutegietan topatu ezean, hurbildu Historiaren Txoko honetako Komikitekara. Eskatu besterik ez duzue egin behar.

Benito Lertxundi, "Itzaltzuko bardoa"

Elkorretaren gailurrean irakatsi huen,

nor bere lurrean maizter izatea

zein garesti ordaintzen den.

* Abestiaren letra:

   http://eu.musikazblai.com/benito-lertxundi/itzaltzuko-bardoa/

"Black is beltza" Nafarroako Komiki Azokan

  Nafarroako Komikiaren Azoka zabalik izanen dugu irailaren 27ra arte. Hilabetez, komikiaren inguruko erakusketak, tailerrak eta bestelako jarduerak eskainiko ditu Iruñeko Ziudadelako Armen Aretoan eta Civicanen. Artista gonbidatuen artean, Bernardo Bergara iruindarra, Aitor Saraiba, Mikel Urmeneta, Belatz eta Leire Salaberria izanen dugu, besteak beste.

  Honetan gomendatu nahi dizuet Fermin Muguruza, Harkaitz Cano eta Jorge Alderreteren Black is Beltza lana. Batetik, Ziudadelan ikusgai dugun erakusketa, izen bereko nobela grafikoaren inguran. Bestetik, irailaren 10ean izanen den mahai ingurua. Bertan, Muguruza eta Canoz gain, 60ko hamarkadan erraldoien konpartsakoa izandako kide batek parte hartuko du. Ez galdu aukera! Hori bai, jakina!, aurretik nobela grafikoa eskuratu eta gozatu.

  1965eko urrian gaude. New York Bosgarren Hiribidean desfilatzeko gonbita jaso du Iruñeko San Ferminetako erraldoien konpartsak. Ezingo dute, ordea, denek desfilatu: arrazagatiko bereizkeria dela kausa, agintari ipar-amerikarrek debekatu egin dute erraldoi beltzen parte hartzea.

  Gertaera historiko horretatik abiatzen da Black is Beltza, erraldoi horietako bat garraiatzeko ardura zuen Manex pertsonaiaren larruan sartuta. Ezustekoz betetako bidaia luze batean murgilduko da Manex, 60ko hamarkada ulertzeko giltzarri diren hainbat gertaera bertatik bertara ezagutuz. Horren lekuko, Malcom Xren hilketak eragindako sekretuekin harilkatutako harremana, edo hippyen hastapenak, lehen musika jaialdi erraldoietako giro psikodelikoan.

  Hona hemen Black is Beltza egitasmoaren inguruko bideoa:

http://www.muguruzafm.com/black/index.htm

Stefani Kampmann, "La Ola" eleberri ilustratua

Faxismoa eta Nazismoa ari gara aztertzen DBH-4.ean. La Ola eleberri ilustratuarekin aukera polita dugu ulertzeko faxismoa nola sor eta zabal daitekeen... beranduegi izan arte.

La Ola komikiaren azala



   

Komikiaren fitxa:

La Ola

Jatorrizko izenburua: Die Welle - Graphic Novel

Morton Rhue

Stefani Kampmann

Itzulpena: Carme Gala

176 orrialde

17,5 x 24 zm., azal gogorrak

Prezioa: 19,00 €
[Badakizue, Liburutegi publikoetan, herri prezioak: 0 €]



Morton Rhuek (Todd Strasser-en ezizena) idatzitako eleberri baten moldaketa da La Ola, "Hirugarren Olatua" esperimentu soziologiko polemikoan oinarritutako lana. Egiazko gertaera horretan, 1960. hamarkadaren amaieran, Kaliforniako Institutu batean, Ron Jones irakaslea saiatu egin zen bere ikasleei ikustarazten zein erraz eraman daiteke masa "alde ilunera".

La Ola komikian, Ross historiako irakasleak nazismoa azaltzen duenean, ikasleek ezin dute ulertu alemanen jarrera itsua eta naziek zein erraz manipulatu zituzten.



La Ola, 27 or.

Ikasleek zera baieztatzen dute: Haiek ez zituzten manipulatuko, nazien aurka altxatuko zirela. Orduan, irakasleak esperimentua abian jartzea erabakitzen du. Bi izango ditu helburu: batetik, jarrera faxistak nola sortzen diren azaltzea; bestetik, alemanei gertatutakoa edonoiz eta edonon gerta litekeela ikustaraztea. Hala ere, esperimentua eskutik joaten zaio eta arriskutsua izaten hasten da.



La Ola, 52 or.

Izan ere, Berlingo ilustratzaile gazte Stefani Kampmannek lortu egin du eleberri grafiko honetan jatorrizko liburan bizi den mehatxuzko giroa. Animatu eta irakurri, faxismoa, zorigaiztoko fenomeno politiko hori, iraganeko kontua ez baita.



La Ola, 159 or.



Hemen ere baduzue 2008an Dennis Ganselek zuzendutako Die Well (Olatua) filmaren inguruko trailerra [01:33 m.].

 

Iturria: http://www.youtube.com/watch?v=azjctIF8xV4

Anarkismoa, Durruti eta punkyak

   Laburra astea, ezta? Bi egun besterik ez ikasgelan. Eta giro polita, dena esan behar. Nork dio luxoak direla irakaskuntzako oporraldiak? Lasai-lasai bertaratu gara, ikasleak zein irakasleok, indarberriturik. DBH-3an oporretako lana zuzentzen eta biztanleria-piramideak landu ditugu. DBH-4an marxismoa, sozialismoa eta anarkismoa izan ditugu aztergai. Haien arteko aldea eta elementu komunak. Hemen ditugu gelan landutako testu laburra, eta jarraian Carlos Gimenez margolariak kontatutako istorioa 1970. hamarkadaren amaieran, non Durruti bera (ikusi: Buenaventura Durruti) haserretuko zaigun anarkismoa batere ulertu ez duten punky horiekin.

Guk askatasuna nahi dugu eta iruditzen zaigu haren izatea bateraezina dela beste edozein botereren existentziarekin, boterearen sorrera eta itxura zeinahi dela ere [...].

Gaitza, anarkisten begietan, ez dago gobernu motan, baizik eta gobernuaren ideian, agintearen printzipioan bertan"

Kropotkin iraultzaile errusiarra eta anarkismoaren teorikoa, 1883

Carlos Gimenez, Espainia, una, grande y libre, Glénat, 1999.