"Kennedy eta Khrustxev" dokumentala (BBC)

"Gerra Hotza: borroka" dokumentala (BBC)

Despedida del Che a sus hij@s

Abian gara. Ikasturte berria dugu Mendillorri BHIn zein auzoan; un curso más para crear puentes entre las cuatro paredes del aula y todo un barrio con mil y una experiencias de las que aprender. En esta ocasión quiero dejaros con Che Guevara y las que serían sus últimas palabras para con sus hijas e hijos: "Crezcan como buenos revolucionarios, aprendan mucho". Izan gaitezen zintzoak, eta burua astindu!

Últimos consejos a su hija Hilda

Has de saber que sigo lejos y que estaré mucho tiempo alejado de ti, haciendo lo que pueda para luchar contra nuestros enemigos. No es que sea gran cosa pero algo hago, y creo que podrás estar siempre orgullosa de tu padre, como yo lo estoy de ti.

Acuérdate que todavía faltan muchos años de lucha, y aun cuando seas mujer tendrás que hacer tu parte en la lucha. Mientras, hay que prepararse, ser muy revolucionaria, que a tu edad quiere decir aprender mucho, lo más posible, y estar siempre lista a apoyar las causas justas. Además, obedece a tu mamá y no creerte de todo antes de tiempo. Ya llegara eso.

Debes luchar por ser de las mejores en la escuela, mejor en todo sentido, ya sabes lo que quiero decir: estudio y actitud revolucionaria, vale decir: buena conducta, seriedad, amor a la Revolución, compañerismo, etc. Yo no era así cuando tenía tu edad, pero estaba en una sociedad distinta, donde el hombre era el enemigo del hombre. Ahora tu tienes el privilegio de vivir otra época y hay que ser digno de ella.

Carta a su hija Hilda. Febrero 15 de 1967.

Ernesto Che Guevara. Obras. 1957-1967.

Tomo II. Pág 694. Casa de las Américas. La Habana, 1970.

Publicado en: Periódico EL MUNDO, 16 de octubre, 1967: 4C.

BOHEMIA, 59(42):99, 20 de octubre de 1967.

Carta a sus hijos e hijas

Su padre ha sido un hombre que actúa como piensa y, seguro ha sido leal a sus convicciones.

Crezcan como buenos revolucionarios. Estudien mucho para poder dominar la técnica que permite dominar la naturaleza. Acuérdense que la Revolución es lo importante y que cada uno de nosotros, solo, no vale nada.

Sobre todo, sean siempre capaces de sentir en lo más hondo cualquier injusticia cometida contra cualquiera en cualquier parte del mundo. Es la realidad más linda de un revolucionario.

Hasta siempre hijitos, espero verlos todavía. Un beso grandote y un abrazo de papá.

Carta a sus hijos.

Ernesto Che Guevara. Obras. 1957-1967.

Tomo II. P. 696. Casa de las Américas. La Habana, 1970.

Fidel Castro Ruz (1926-2016): Bizitza bat historiari emana

Ostiraleko azken albistegiaren ondoren, gauerdian, eman zuten Fildel Castro Kubako iraultzaren lider historikoaren heriotzaren berri. Habanan, 90 urte zituela, hil egin da Historia Garaikideko ikur nagusietako bat, mundu osoko ezkerraren erreferentea.

Iraultzaren garaipena. Fidel, fusil batekin. Bere
 eskuinean Raul anaia, iraultzaren garaipena ospatzen.

Ostiraleko klasean, Batxilergoan, amaiera eman genion 1. Ebaluazioko gaitegiari, Langile Mugimendua gaiari, hain zuzen. Jauzi ederra eman genuen XIX. mendetik orainera Iñaki Petxarroman-ek idatzitako Eta hurrengoa, Le Pen artikuluarekin (Berria, azaroaren 11). Bertan azaldu zitzaizkigun gelan landutako kontzeptu piloa: marxismoa, sozialismo erreala, sozialdemokrazia, Sobiet Batasuna, estalinismoa, kapitalismo neoliberala, nazismoa, faxismoa, bankuak, multinazionalak, brexit-a, Europako Batasuna... Nola imaginatu, une horretan bertan, prozesu historiko horien protagonista bat, XX. mendeko historiaren lekuko pribilegiatua zena, ihes egiten ari zitzaigula?

Honetan Fidel-i berari emango diogu hitza, berak azal diezaigun alderdi ortodoxoarekin eta marxismoarekin izaniko lehen harremana:

"Karrerako lehen urteotan oso lotuta egon nintzen Alderdi Ortodoxoaren aldekoak ziren unibertsitateko adiskideekin. Ni bat nentorren mugimendu harekin. Aurrerago, gustuko ez nituen gauzak ikusten hasi nintzen. Kontzientzia politikoa erradikalagoa hartuz joan nintzen, eta Lenini eta Marxi buruz gehiago jakiten hasi. Engels ere irakurtzen nuen, eta filosofia lan ugari, baina, batez ere, Marxen teoria politikoak. Ondorioztatu nuen ekonomia kapitalista zentzugabea zela. Lehenagotik ere komunista utopikoa nintzen, oinarri zientifiko eta historikorik gabea. Oso gaizki hartzen nituen pobrezia, injustizia, desberdintasunak... Marxen Manifestu Komunista-k eragin handia egin zidan, ze haren ondorioz gauza batzuk ulertzen hasi nintzen. Gizartea zer den erakutsi zidan marxismoak".

3. Ebaluazioan izanen dugu aukera Fidel Castrok bizi eta protagonizatu zituen gertakari historikoak lasaiago aztertzeko. Momentuz, hona hemen, Kubako iraultza garaile atera ondoren, Carlos Pueblak sortutako kanta: "Y en eso llegó Fidel" .

Muhammad Alik borrokatzeari utzi dio

Asteburuero bezala, altxatu eta postontzira joan naiz Berria egunkariaren bila. Honetan euskaldunon egunkariari esker, haurtzarorako bidai laburra bezain goxoa egin ahal izan dut. Zortzi-hamar urterekin, boxeoa ikusten ez bagenuen ere, guztiok nahi genuen Cassius Clayn izan. Jakin gabe, nik bederen, Muhammad Ali boxeolari beltzak bere "esklabo izenari" uko egin ziola. Eta, noski!, jakin gabe lan handia egin zuela beltzen eskubide politiko eta sozialen alde. Hona hemen Julen Etxeberriak idatzitako artikuluaren hainbat zati: 

Muhammad Ali, 1967.

"Boxeoak bere ikur nagusia galdu du. Muhammad Ali inoizko boxeolari onena hil zen atzo, 74 urterekin. Phoenixko (AEB) ospitale batean zendu zen.

[...] Aliren heriotzak boxeoaz gaindi egiten du, Ali ez baitzen bakarrik kirol horretan ikur nagusia, AEBetako historiaren ikurretako bat ere izan zen. Izan ere, ringean ez ezik, ringetik at ere zeresana eman zuen. Batetik, 1964an, lehen aldiz Munduko Txapelketa irabazi berritan, islamera bihurtu zen. Denbora zeraman Malcom X-k gidatutako Islamaren Nazioa mugimenduan sartuta, beltzen eskubideen alde borrokan. Baina pauso bat gehiago eman nahi izan zuen. Horrela, bere «esklabo izenari» uko egin, eta Cassius Clay Muhammad Ali bilakatu zen.

Islamera bihurtu izanak hautsak harrotu zituen, baina are gehiago harrotu zituen hiru urte geroago Vietnamgo gerran borroka egiteari uko egin izanak. Alik «kontzientzia arrazoiak» argudiatu zituen erabaki hori hartzeko. Ez zioten barkatu, eta gupidagabe zigortu zuten: batetik, bost urteko espetxe zigorra ezarri zioten —azkenean ez zen joan kartzela—; bestetik, hiru urtez borroka egiteko debekua jarri zioten, eta ordu arte irabazitako titulu guztiak kendu zizkioten, tartean hiru urte lehenago Sonny Listoni irabazitako pisu astunetako Munduko Txapelketakoa.

1970ean itzuli zen lehiara, helburu bakarrarekin: kendu zioten titulu guztiak berreskuratzea [...]".

* Artikulu osoa:

• "Muhammad Ali: Handienak ere amore eman behar izan du"

Gerra Hotza: "Eve of destruction" (P. F. Sloan)

Bihar, astelehenean, Gerra Hotza eta bloke politikaren (1945-1991) inguruko azken klasea emango dugu. Aztertuko dugu mendebaldeko Europa ere zalantzak eta disidentzia ezagutu zituela bere baitan. Izan ere, zalantzan jartzen zen AEBen lidergoa eta Ekialdeko blokearekin zegoen konfrontazio giroa. Gertakari historiko horiek landu eta kanta batekin esango diogu agur asteko lehen egunari: Eve of destruction (Suntsiketaren bezpera), 1965ean Sloan estatubatuar kantautoreak idatzitako protesta abestia. Abesti honen bertsiorik ezagunena Barry McGuire estatubatuarrak abestutakoa da (gero letra errefusatu eta aldatu egin zion). Eve of destruction-ek 1960ko hamarkada garaiko gertakizunak hitz apokaliptiko eta ilunez deskribatzen ditu, tartean Vietnamgo gerra bera eta Holokausto nuklearra.

"Black is beltza" Nafarroako Komiki Azokan

  Nafarroako Komikiaren Azoka zabalik izanen dugu irailaren 27ra arte. Hilabetez, komikiaren inguruko erakusketak, tailerrak eta bestelako jarduerak eskainiko ditu Iruñeko Ziudadelako Armen Aretoan eta Civicanen. Artista gonbidatuen artean, Bernardo Bergara iruindarra, Aitor Saraiba, Mikel Urmeneta, Belatz eta Leire Salaberria izanen dugu, besteak beste.

  Honetan gomendatu nahi dizuet Fermin Muguruza, Harkaitz Cano eta Jorge Alderreteren Black is Beltza lana. Batetik, Ziudadelan ikusgai dugun erakusketa, izen bereko nobela grafikoaren inguran. Bestetik, irailaren 10ean izanen den mahai ingurua. Bertan, Muguruza eta Canoz gain, 60ko hamarkadan erraldoien konpartsakoa izandako kide batek parte hartuko du. Ez galdu aukera! Hori bai, jakina!, aurretik nobela grafikoa eskuratu eta gozatu.

  1965eko urrian gaude. New York Bosgarren Hiribidean desfilatzeko gonbita jaso du Iruñeko San Ferminetako erraldoien konpartsak. Ezingo dute, ordea, denek desfilatu: arrazagatiko bereizkeria dela kausa, agintari ipar-amerikarrek debekatu egin dute erraldoi beltzen parte hartzea.

  Gertaera historiko horretatik abiatzen da Black is Beltza, erraldoi horietako bat garraiatzeko ardura zuen Manex pertsonaiaren larruan sartuta. Ezustekoz betetako bidaia luze batean murgilduko da Manex, 60ko hamarkada ulertzeko giltzarri diren hainbat gertaera bertatik bertara ezagutuz. Horren lekuko, Malcom Xren hilketak eragindako sekretuekin harilkatutako harremana, edo hippyen hastapenak, lehen musika jaialdi erraldoietako giro psikodelikoan.

  Hona hemen Black is Beltza egitasmoaren inguruko bideoa:

http://www.muguruzafm.com/black/index.htm